Czy ciąża ma coś wspólnego ze stomatologiem?

Jak najbardziej! W trakcie ciąży ciało kobiety zmienia się drastycznie. To nie tylko coraz większy brzuszek. W organizmie dzieje się naprawdę niezła rewolucja. Obejmuje ona także jamę ustną.

Hormony zaczynają buzować. Progesteron i estrogeny sprawiają, że dziąsła są bardziej podatne na zapalenie. Układ odpornościowy jest osłabiony, co również zwiększa ryzyko wystąpienia chorób. Chętniej sięga się po słodkie przekąski, je się nieregularnie. W połączeniu z obniżonym wydzielaniem śliny mamy przepis na idealne warunki dla wzrostu bakterii próchnicotwórczych. Dodatkowo częste wymioty i refluks nie ułatwiają sprawy. Jama ustna się zakwasza i nieuchronnie dochodzi do erozji zębów.

Naukowcy dowiedli, że zapalenie przyzębia zwiększa ryzyko porodu przedwczesnego prawie 3 razy! Ta choroba ma również związek z niską masą urodzeniową noworodków. Natura nie jest po naszej stronie, dlatego tak ważne jest zadbanie o zdrowie i higienę jamy ustnej w trakcie ciąży. A najlepiej już przed nią.

Przygotować zęby do ciąży?

Wielu lekarzy proponuje wykonanie pakietu badań diagnostycznych przed zajściem w ciążę. Do badań ginekologicznych i testów krwi dodałabym właśnie przegląd stomatologiczny. Podczas wizyty dentysta zaproponuje plan leczenia oraz zaprosi na kontrolę, zwykle w 3. lub 4. miesiącu oraz w 8. miesiącu ciąży (a najlepiej w każdym trymestrze). Dzięki temu ograniczymy do minimum inwazyjne procedury w trakcie ciąży, a stan zdrowia jamy ustnej będzie monitorowany na bieżąco.  Niezwykle ważne jest, aby usunąć złogi nazębne, wyleczyć ubytki próchnicowe czy wykonać niezbędne ekstrakcje zębów. Wyeliminowanie ognisk zapalnych ograniczy ryzyko nieprzewidzianych powikłań i pozwoli nam skupić się na tym, co w trakcie ciąży najważniejsze.

Czy można leczyć zęby w ciąży?
Leczenie stomatologiczne może być przeprowadzone w każdym trymestrze ciąży. Gdy coś nas niepokoi, nie zwlekajmy z wizytą. Zaniechanie leczenia stwarza większe zagrożenie dla matki i dziecka.

Jednak najlepszym momentem będzie II trymestr, kiedy dziecko jest po okresie wstępnego formowania się i rozwoju najważniejszych narządów, a ryzyko poronienia jest niewielkie. Między 14. a 20. tygodniem organizm zdąży się już zaadaptować do zmian hormonalnych, a wymioty i mdłości staną się rzadsze.

Nie bójmy się znieczuleń! Procedury na fotelu stomatologicznym powinny być jak najmniej dokuczliwe. Należy pamiętać, że ból i stres poza tym, że są nieprzyjemne, mogą powodować przedwczesne skurcze macicy.

Niekiedy niezbędne będzie wykonanie zdjęcia RTG. Wykonujemy je tylko wtedy, gdy jest do tego wskazanie. Uspokajam: promień rentgenowski nie jest kierowany bezpośrednio na dziecko, a brzuch i klatka piersiowa powinny być okryte ołowianym fartuchem. Dawka promieniowania podczas wykonywania zdjęcia zębowego jest porównywana do tej, którą nasze ciało w naturalny sposób otrzymuje w trakcie jednego zwyczajnego dnia życia. Aby osiągnąć dawkę graniczną należałoby wykonać aż 50 tysięcy takich zdjęć.

Proste zęby, czyli stały aparat ortodontyczny
Aparat ortodontyczny nie jest przeciwwskazany w ciąży, dlatego nie ma potrzeby zdejmowania go na ten czas (pamiętajmy o wzorowej higienie!). Natomiast z rozpoczęciem leczenia ortodontycznego warto poczekać. Każdy element aparatu zwiększa zaleganie resztek pokarmowych i bakterii, a – co za tym idzie – jest potencjalnym miejscem rozwoju próchnicy czy zapalenia dziąseł.

Nie wszystko na raz
Przyszłym mamom odradzam również wykonywanie zabiegów, które nie są konieczne. Wybielanie zębów, planowe zabiegi chirurgii stomatologicznej, zabiegi implantacyjne, leczenie protetyczne – to wszystko najlepiej wykonać po porodzie.

Stomatolog… i co dalej?
Najlepszą terapią jest zapobieganie, dlatego tak ważne jest wypracowanie dobrych nawyków higienicznych w domu. Niezwykle istotne jest szczotkowanie zębów pastą z fluorem po każdym posiłku oraz nitkowanie zębów (najlepiej po wieczornym myciu zębów).

W razie wymiotów zaleca się przepłukanie jamy ustnej wodą lub roztworem sody oczyszczonej (1 łyżeczka na szklankę wody), a szczotkowanie po upływie 0,5–1 godziny, aby uniknąć erozji szkliwa. Dla lepszej kontroli higieny można stosować fluorowane płukanki bez alkoholu (tzw. ZERO).

A dieta?
Utrzymanie reżimu dietetycznego w tym czasie może stanowić nie lada wyzwanie w ciąży. Dla prawidłowego rozwoju zawiązków zębów dziecka wybierajmy pokarmy bogate w białko, wapń, fosfor, fluor i witaminy A, C, D.

Należy jeść regularnie oraz unikać podjadania między głównymi posiłkami.

Zaleca się ograniczenie spożywania cukrów. Możemy zamienić sacharozę na ksylitol, który jest niepróchnicotwórczy, a na dodatek ma mniej kalorii! Tę substancję znajdziemy w formie sypkiej, jak i w postaci gum (zalecane żucie od 5.-6. miesiąca ciąży do ukończenia przez dziecko 1. roku życia; 2–3 razy dziennie przez 5 minut ).

Badania pokazują, że już w 4. miesiącu życia płodowego rozwijają się receptory smakowe płodu! To, co jemy podczas ciąży, będzie miało wpływ na przyszłe nawyki żywieniowe dziecka.

Ciąża to piękny czas. Stomatolodzy dołożą wszelkich starań, żeby był to również czas zdrowy i bezpieczny. A my, kobiety, dbajmy o siebie i nasze pociechy!

 

Autor:

lekarz dentysta Aleksandra Bałczewska
Absolwentka Uniwersytetu Medycznego w Łodzi
Stażystka w szpitalu im. Wojskowej Akademii Medycznej w Łodzi

(więcej o autorze w zakładce specjaliści)

Zostaw komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *